Του Σταύρου Βαφειάδη
Οι σημαίες επιστρέφουν στις θέσεις τους, τα εμβατήρια σιωπούν και η 28η Οκτωβρίου φτάνει στο τέλος της. Κι όμως, ίσως αυτή να είναι η πιο κατάλληλη στιγμή για να αναλογιστούμε το πραγματικό νόημα μιας ημέρας που δεν ανήκει αποκλειστικά στο παρελθόν.
Το 1940, εκείνοι που στάθηκαν απέναντι στον φασισμό δεν γνώριζαν την έκβαση της Ιστορίας. Δεν είχαν τη βεβαιότητα που έχουμε εμείς σήμερα, κοιτάζοντας τα γεγονότα από την ασφάλεια της χρονικής απόστασης. Είχαν φόβους, αμφιβολίες, όνειρα και μια ζωή που ήθελαν να συνεχίσουν. Κι όμως, επέλεξαν να υπερασπιστούν κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό τους.
Αυτή είναι, ίσως, η σπουδαιότερη κληρονομιά τους. Όχι απλώς το θάρρος να πεις «ΟΧΙ», αλλά η συνείδηση να γνωρίζεις πότε και γιατί οφείλεις να το πεις.
Η Ιστορία, όμως, δεν γράφτηκε για να την κοιτάζουμε ακίνητοι. Ούτε η μνήμη υπάρχει για να μας κρατά εγκλωβισμένους σε μια εξιδανικευμένη εικόνα του χθες.
Η μνήμη αποκτά πραγματική αξία όταν γίνεται πυξίδα για το αύριο.
Πιστεύω βαθιά σε μια πατρίδα που σέβεται τις ρίζες της, αλλά δεν φοβάται να ανοίξει τα φτερά της. Σε μια κοινωνία που δεν αντιμετωπίζει την πρόοδο ως απειλή για την παράδοση, ούτε την παράδοση ως εμπόδιο στην εξέλιξη. Γιατί η ταυτότητα ενός λαού δεν αποδεικνύεται από την άρνησή του να αλλάξει, αλλά από την ικανότητά του να εξελίσσεται χωρίς να χάνει τις αξίες του.
Ο πραγματικός πατριωτισμός δεν μετριέται μόνο από το πόσο υπερήφανοι είμαστε για όσα έκαναν οι προηγούμενοι. Μετριέται και από το πόσο υπεύθυνοι είμαστε απέναντι σε εκείνους που θα έρθουν μετά από εμάς.
Να δημιουργούμε αντί να διχάζουμε. Να διεκδικούμε αντί να συμβιβαζόμαστε με τη στασιμότητα. Να υπερασπιζόμαστε τη δημοκρατία όχι μόνο ως ιστορική κατάκτηση, αλλά ως καθημερινή στάση ζωής. Να επιλέγουμε τη γνώση απέναντι στην προκατάληψη, τον διάλογο απέναντι στη μισαλλοδοξία και τη συλλογική πρόοδο απέναντι στον εύκολο ατομισμό.
Δεν χρειάζεται να εξισώσουμε τις σημερινές προκλήσεις με τις θυσίες μιας άλλης εποχής. Χρειάζεται, όμως, να καταλάβουμε πως κάθε γενιά έχει τη δική της ευθύνη απέναντι στην ελευθερία, τη δικαιοσύνη και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Γιατί η ελευθερία δεν είναι ένα κειμήλιο που παραλαμβάνουμε και τοποθετούμε σε μια προθήκη. Είναι μια ζωντανή αξία που οφείλουμε διαρκώς να υπερασπιζόμαστε και να διευρύνουμε.
Καθώς, λοιπόν, αυτή η ημέρα ολοκληρώνεται, κρατώ μια σκέψη:
Το χθες αξίζει τον σεβασμό μας. Το σήμερα απαιτεί τη συμμετοχή μας. Και το αύριο χρειάζεται το όραμά μας.
Ας μη μείνουμε μόνο υπερήφανοι για την Ιστορία που κληρονομήσαμε. Ας γίνουμε και υπεύθυνοι για την Ιστορία που διαμορφώνουμε.
Γιατί, τελικά, η μεγαλύτερη τιμή προς εκείνους που αγωνίστηκαν για να έχουμε εμείς μέλλον, είναι να μην πάψουμε ποτέ να αγωνιζόμαστε για ένα καλύτερο μέλλον για τους επόμενους.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο ουσιαστικό μήνυμα της 28ης Οκτωβρίου: Να θυμόμαστε με σεβασμό, να ζούμε με ευθύνη και να κοιτάζουμε μπροστά με τόλμη.
Χρόνια πολλά!
