Μετά από μια πιεστική ημέρα, το χέρι πάει σχεδόν αυτόματα στο γλυκό. Ένα κομμάτι σοκολάτα, ένα αναψυκτικό… και νιώθετε καλύτερα. Το άγχος φαίνεται να υποχωρεί, όμως αυτή η ανακούφιση δεν είναι τόσο αθώα.
Η ζάχαρη δεν επηρεάζει μόνο το βάρος ή το σάκχαρο στο αίμα. Επηρεάζει τη διάθεση, τον τρόπο που διαχειρίζεστε το στρες, ακόμη και τη λειτουργία του εγκεφάλου. Και όσο περισσότερο τη χρησιμοποιείτε ως «παρηγοριά», τόσο πιο δύσκολο γίνεται να την αποχωριστείτε.
Έρευνες δείχνουν ότι μια διατροφή πλούσια σε ζάχαρη αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης διαταραχών διάθεσης και υποτροπής διαταραχών. Επίσης έχει διαπιστωθεί ότι η τακτική κατανάλωση κορεσμένων λιπαρών και πρόσθετων σακχάρων συνδέεται με αυξημένα αισθήματα άγχους σε ενήλικες άνω των 60 ετών.
Παρότι χρειάζονται περισσότερες έρευνες για να επιβεβαιωθεί πλήρως η σχέση μεταξύ ζάχαρης και διάθεσης, είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε ότι οι διατροφικές και γενικότερα οι επιλογές του τρόπου ζωής επηρεάζουν την ψυχολογική μας ευεξία.
Ο φαύλος κύκλος της εξάρτησης
Τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη μπορούν να αποδυναμώσουν την ικανότητα του οργανισμού να ανταποκρίνεται στο στρες. Η ζάχαρη μπορεί να σας κάνει να αισθανθείτε προσωρινά πιο ήρεμοι, καταστέλλοντας τον άξονα υποθαλάμου–υπόφυσης–επινεφριδίων (HPA) στον εγκέφαλο, ο οποίος ρυθμίζει την αντίδραση στο στρες. Όπως έχει διαπιστωθεί αναστέλλει την έκκριση κορτιζόλης, της γνωστής και ως «ορμόνης του στρες».
Ωστόσο, αυτή η προσωρινή ανακούφιση μπορεί να σας κάνει τελικά πιο εξαρτημένους από τη ζάχαρη και να αυξήσει τον κίνδυνο παχυσαρκίας και συναφών νοσημάτων.
Αυξάνει τον κίνδυνο κατάθλιψης
Ο κύκλος της κατανάλωσης ζάχαρης για τη διαχείριση των συναισθημάτων – τα αποκαλούμενα και «φαγητά παρηγοριάς» – μπορεί επίσης να επιδεινώσει τα αισθήματα λύπης, κόπωσης ή απελπισίας. Πολλές μελέτες έχουν βρει σύνδεση ανάμεσα σε διατροφή πλούσια σε ζάχαρη και την κατάθλιψη.
Η υπερκατανάλωση ζάχαρης αυξάνει τη φλεγμονή, επηρεάζει το μικροβίωμα του εντέρου και διαταράσσει άλλες φυσιολογικές διαδικασίες. Πιστεύεται ότι αυτές οι αλλαγές συμβάλλουν στην ανάπτυξη της κατάθλιψης.
Σχετική έρευνα έδειξε ότι οι άνδρες που κατανάλωναν υψηλές ποσότητες ζάχαρης (67 γραμμάρια ή περισσότερα ημερησίως) είχαν 23% μεγαλύτερη πιθανότητα να διαγνωστούν με κλινική κατάθλιψη μέσα σε πέντε χρόνια.
Η διακοπή της ζάχαρη μπορεί να μοιάζει με κρίση πανικού
Παρότι ο «εθισμός» στη ζάχαρη (με την επιστημονική έννοια) παραμένει μια αμφιλεγόμενη άποψη, εντούτοις έχει διαπιστωθεί ότι η διακοπή της ίσως να μην είναι τόσο απλή όσο νομίζετε. Μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα όπως:
άγχος
εκνευρισμό
σύγχυση
κόπωσηΑυτό έχει οδηγήσει ειδικούς να εξετάσουν κατά πόσο τα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν με εκείνα ορισμένων εθιστικών ουσιών. Όπως επισημαίνουν υπάρχουν σημαντικές ομοιότητες στη βιβλιογραφία, γι’ αυτό η απότομη διακοπή ίσως να μην είναι η καλύτερη λύση, ειδικά για άτομα με αγχώδεις διαταραχές, καθώς τα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν με κρίση πανικού και να βιώνονται πιο έντονα.
Η ζάχαρη επηρεάζει και τη γνωστική λειτουργία
Μια διατροφή πλούσια σε ζάχαρη – σύμφωνα πάντα με σχετικά έρευνες – μπορεί να επηρεάσει αρνητικά και την ικανότητα σκέψης και λήψης αποφάσεων, αλλά και τη μνήμη. Αν και χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να αποσαφηνιστεί πλήρως η σχέση μεταξύ ζάχαρης και γνωστικής λειτουργίας, υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι η διατροφή επηρεάζει και την υγεία του εγκεφάλου.
Πώς θα περιορίσετε τη ζάχαρη χωρίς να νιώσετε ότι τη στερείστε
Αντί λοιπόν να υποκύπτετε αυτόματα στην επιθυμία για γλυκό, αξίζει να αναρωτηθείτε τι πραγματικά χρειάζεστε εκείνη τη στιγμή: ξεκούραση, στήριξη, ένα διάλειμμα ή έναν διαφορετικό τρόπο εκτόνωσης. Οι επιλογές σας δεν επηρεάζουν μόνο τη σωματική σας υγεία, αλλά και τη διάθεση, την ανθεκτικότητα στο στρες και τη συνολική ψυχική σας ισορροπία.
Το πρόβλημα δεν είναι μια μικρή απόλαυση πού και πού. Είναι η συστηματική υπερβολή. Δεν χρειάζονται ακραίες στερήσεις και απότομες διακοπές. Διαβάστε οκτώ πρακτικές συμβουλές για να περιορίσετε τη ζάχαρη χωρίς να νιώσετε ότι χάνετε τη γεύση ή την απόλαυση.
