Οι εξωσωματικές εμπειρίες αποδίδονται από την επιστήμη σε συγκεκριμένες λειτουργίες του εγκεφάλου και σε διαταραχές της αντίληψης του σώματος στον χώρο. Ωστόσο, ένα πείραμα που σχεδιάστηκε για να ελέγξει αυτό το φαινόμενο, κατέγραψε δύο ανεξήγητες περιπτώσεις, που γέννησαν ερωτήματα.
Οι περισσότεροι συμμετέχοντες απέτυχαν στην κύρια δοκιμασία του πειράματος, επιβεβαιώνοντας αυτό που περίμεναν οι ερευνητές. Υπήρχαν όμως δύο που περιέγραψαν με εντυπωσιακή ακρίβεια κάτι που κανείς δεν τους είχε ζητήσει να παρατηρήσουν.
Η βασική εξήγηση των εξωσωματικών εμπειριών
Το 2002, ο νευροεπιστήμονας Όλαφ Μπλάνκε, όπως αναφέρει το VICE, διαπίστωσε ότι η διέγερση της κροταφοβρεγματικής συμβολής, μιας περιοχής που εμπλέκεται στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται τη θέση του σώματος στον χώρο, μπορούσε να προκαλέσει μια εξωσωματική εμπειρία.
Μία ασθενής του ανέφερε ότι ένιωθε σαν να αιωρείται πάνω από τον εαυτό της και να κοιτάζει από ψηλά το σώμα της, το οποίο βρισκόταν ξαπλωμένο στο εξεταστικό κρεβάτι. Μάλιστα, ο Μπλάνκε κατάφερε να προκαλέσει την ίδια εμπειρία περισσότερες από μία φορές. Το εύρημα αυτό προσέφερε στους ερευνητές μια ισχυρή νευρολογική εξήγηση για το τι ενδέχεται να συμβαίνει κατά τη διάρκεια τέτοιων εμπειριών.
Το πείραμα με τα δωμάτια
Σχεδόν μια 25ετία αργότερα, στο σήμερα, η νευροεπιστήμονας Μαρίνα Βάιλερ σχεδίασε ένα πείραμα, τα αποτελέσματα του οποίου δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Explore. Στόχος ήταν να εξεταστεί εάν άνθρωποι που βιώνουν εξωσωματικές εμπειρίες μπορούν πράγματι να δουν κάτι που βρίσκεται στο χώρο. Εάν δηλαδή η συνείδηση μπορεί να «εγκαταλείψει» το σώμα.
Στο πείραμα συμμετείχαν 21 άτομα με προηγούμενη εμπειρία σε σχετικές πρακτικές. Οι συμμετέχοντες κάθισαν σε ένα δωμάτιο συνδεδεμένοι με συσκευές ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (EEG). Οι ερευνητές περίμεναν σε ένα διαφορετικό δωμάτιο, πίσω από μια κλειστή πόρτα.
Σε απόσταση περίπου επτά μέτρων από τους συμμετέχοντες, ένας φορητός υπολογιστής πρόβαλλε μία εικόνα, η οποία είχε επιλεγεί τυχαία από ένα σύνολο 100 εικόνων. Η οθόνη του υπολογιστή ήταν στραμμένη προς τον τοίχο.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να «εγκαταλείψουν» το σώμα τους, να εντοπίσουν την εικόνα και στη συνέχεια να αναφέρουν τι είχαν δει. Κανένας δεν βρήκε τη σωστή απάντηση. Μέχρι εκείνο το σημείο, επομένως, δεν είχε παρατηρηθεί τίποτα ασυνήθιστο. Στη συνέχεια, όμως, δύο από τους συμμετέχοντες άρχισαν να περιγράφουν τους ερευνητές, οι οποίοι δεν βρίσκονταν στο χώρο. Και αυτό άλλαξε τα δεδομένα.
Τα δύο παράξενα αποτελέσματα
Ο συμμετέχων με τον αριθμό 7 ανέφερε ότι ένας ερευνητής καθόταν στα αριστερά, μπροστά σε έναν υπολογιστή, ενώ ο άλλος βρισκόταν σε μια γωνία και διάβαζε ένα βιβλίο. Αυτή ήταν ακριβώς η θέση στην οποία βρίσκονταν οι δύο ερευνητές κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης συνεδρίας, παρότι προηγουμένως κάθονταν σε διαφορετικά σημεία.
Ο συμμετέχων με τον αριθμό 13 περιέγραψε μια άλλη, ασυνήθιστη διάταξη στον χώρο και επίσης φάνηκε να βρίσκει σωστά τις θέσεις των ερευνητών.
Κανείς από τους δύο συμμετέχοντες δεν είχε ερωτηθεί πού κάθονταν οι ερευνητές. Οι επιστήμονες δεν υποστηρίζουν ότι τα περιστατικά αυτά αποδεικνύουν την ύπαρξη κάποιου παραφυσικού φαινομένου.
Οι συγκεκριμένες λεπτομέρειες δεν αποτελούσαν μέρος του αρχικού πειράματος και, κατά συνέπεια, δεν υπάρχει κατάλληλη στατιστική δοκιμή με την οποία θα μπορούσαν να αξιολογηθούν ως προς την τυχαιότητα τους. Πρόκειται επιστημονικά για παράξενες, αλλά παρ’ όλα αυτά, απλές μαρτυρίες.
Το παρόμοιο περιστατικό με τον Ρόμπερτ Μονρόε
Κάτι αντίστοιχο, σύμφωνα με το VICE, είχε συμβεί δεκαετίες νωρίτερα με τον Ρόμπερτ Μονρόε, έναν ακόμη γνωστό ασκούμενο στις εξωσωματικές εμπειρίες. Ο Μονρόε απέτυχε να αναγνωρίσει έναν κρυμμένο στόχο, αλλά περιέγραψε τον σύζυγο μιας τεχνικού να στέκεται έξω από το δωμάτιο, παρότι δεν τον είχε συναντήσει ποτέ προηγουμένως.
Ο ερευνητής σημείωσε, ωστόσο, ότι ο Μονρόε θα μπορούσε να έχει ακούσει τον επισκέπτη κατά τη διάρκεια ενός διαλείμματος. Για τον λόγο αυτό, ούτε εκείνο το περιστατικό οδήγησε σε κάποιο ασφαλές συμπέρασμα.
Το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο
Η νευρολογική εξήγηση για τις εξωσωματικές εμπειρίες εξακολουθεί να ισχύει. Προβλήματα στη χωρική επεξεργασία και στο αιθουσαίο σύστημα, το βασικό αισθητηριακό σύστημα που ελέγχει την ισορροπία, την κίνηση και τη στάση του σώματος, μπορούν να προκαλέσουν τέτοιες εμπειρίες, ενώ έχει αποδειχθεί ότι μπορούν να πυροδοτηθούν και μέσω εγκεφαλικής διέγερσης. Τίποτα από αυτά δεν άλλαξε με τη συγκεκριμένη μελέτη.
Εκείνο που άλλαξε ήταν ότι δύο άνθρωποι, κατά τη διάρκεια ενός πειράματος το οποίο απέτυχε ως προς τον βασικό του στόχο, περιέγραψαν πράγματα που δεν τους είχε ζητηθεί να περιγράψουν. Και, όπως φαίνεται, τα περιέγραψαν σωστά.
Η Βάιλερ ανέφερε στο UVA Health ότι η μελέτη θέτει ουσιαστικά το ερώτημα κατά πόσο η σημερινή κατανόησή μας για τη συνείδηση μπορεί να εξηγήσει τέτοιου είδους φαινόμενα. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα εξακολουθεί να παραμένει ανοιχτή.
