Έναν νέο χάρτη στήριξης, στον οποίο η ελληνική περιφέρεια αποκτά προτεραιότητα και οι φοροελαφρύνσεις συνδέονται άμεσα με τον τόπο κατοικίας, την έδρα της επιχείρησης και το μέγεθος του οικισμού, διαμορφώνει η κυβέρνηση μέσα από παρεμβάσεις που ενεργοποιούνται σταδιακά από το φθινόπωρο του 2026.
Η ελληνική περιφέρεια βρίσκεται στο επίκεντρο όχι μόνο επειδή οι φοροελαφρύνσεις ξεκινούν νωρίτερα εκτός Αττικής, αλλά και επειδή γύρω από αυτές προστίθενται στεγαστικά, δημογραφικά, ενεργειακά και μεταφορικά κίνητρα, με διαφορετικούς δικαιούχους και χρονοδιαγράμματα.
Το βασικό χαρακτηριστικό των παρεμβάσεων είναι ότι δεν σχηματίζουν ένα ενιαίο πακέτο για την περιφέρεια, καθώς ένας κάτοικος ή μια επιχείρηση μπορεί, όμως, να συγκεντρώνει περισσότερα από ένα οφέλη. Ο ιδιοκτήτης κύριας κατοικίας σε μικρό οικισμό μπορεί να μηδενίσει τον ΕΝΦΙΑ, ο ελεύθερος επαγγελματίας να περιορίσει στο μισό το τεκμαρτό του εισόδημα και το νομικό πρόσωπο να απαλλαγεί από το τέλος επιτηδεύματος.
Μηδενικός ΕΝΦΙΑ σε 12.855 οικισμούς
Από το 2027 καταργείται ο ΕΝΦΙΑ για την κύρια κατοικία σε οικισμούς με πληθυσμό έως 2.000 κατοίκους, αντί του προηγούμενου ορίου των 1.500 κατοίκων. Ειδικά στη Δυτική Μακεδονία, όπου οι δημογραφικές πιέσεις είναι εντονότερες, το όριο αυξάνεται στους 2.200 κατοίκους.
Στη ρύθμιση προστίθενται 131 οικισμοί και περίπου 62.000 ιδιοκτήτες. Συνολικά, η απαλλαγή θα καλύπτει 12.855 οικισμούς και περίπου 650.000 ιδιοκτήτες, με ετήσιο δημοσιονομικό κόστος 86 εκατ. ευρώ. Τα 8 εκατ. ευρώ αντιστοιχούν στη νέα διεύρυνση.
Η απαλλαγή αφορά φυσικά πρόσωπα που είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας και αποκλειστικά την κύρια κατοικία τους. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η συνολική αξία της πλήρους κυριότητας της κατοικίας να μην υπερβαίνει τις 400.000 ευρώ. Οι οικισμοί της Αττικής εξαιρούνται, εκτός από εκείνους της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων.
Στο μισό το τεκμαρτό εισόδημα
Ο ίδιος πληθυσμιακός χάρτης χρησιμοποιείται για το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των ελεύθερων επαγγελματιών. Η μείωση κατά 50% επεκτείνεται από τους οικισμούς έως 1.500 κατοίκους σε εκείνους έως 2.000 κατοίκους. Στη Δυτική Μακεδονία το όριο ανεβαίνει από τους 1.700 στους 2.200 κατοίκους.
Η ρύθμιση αφορά την ελάχιστη βάση εισοδήματος που υπολογίζει η Εφορία για έναν επαγγελματία και όχι τα γενικά τεκμήρια διαβίωσης. Επομένως, εφόσον το δηλωθέν εισόδημα είναι χαμηλότερο, ο επαγγελματίας που δραστηριοποιείται σε επιλέξιμο οικισμό θα φορολογείται με τεκμαρτή βάση μειωμένη κατά 50%.
Η αλλαγή θα ισχύσει για το φορολογικό έτος 2026 και θα αποτυπωθεί στις δηλώσεις του 2027. Και σε αυτή την περίπτωση εξαιρείται η Περιφέρεια Αττικής, πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων.
Κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος πρώτα η περιφέρεια
Η μεγαλύτερη επιχειρηματική παρέμβαση είναι η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις έδρες και τα υποκαταστήματα νομικών προσώπων που βρίσκονται εκτός Αττικής.
Η κατάργηση θα εφαρμοστεί το 2027 για το φορολογικό έτος 2026, ενώ στην Αττική το τέλος θα μειωθεί κατά 50% το 2028 και θα μηδενιστεί το 2029. Αυτό σημαίνει ότι μία εταιρεία με έδρα στην Αθήνα και υποκαταστήματα στη Θεσσαλονίκη και την Πάτρα θα συνεχίσει προσωρινά να πληρώνει μόνο για την αθηναϊκή έδρα.
Το 2025 το τέλος επιτηδεύματος βεβαιώθηκε σε 245.003 νομικά πρόσωπα, από τα οποία τα 121.922 είχαν έδρα εκτός Αττικής. Το δημοσιονομικό κόστος υπολογίζεται σε 82 εκατ. ευρώ το 2027 και αυξάνεται σταδιακά στα 201 εκατ. ευρώ το 2030, μετά την ολοκλήρωση της κατάργησης και στην Αττική.
Δύο ενοίκια για τις δύσκολες τοποθετήσεις
Στο πρόβλημα στελέχωσης σχολείων και μονάδων υγείας επιχειρεί να απαντήσει η διπλή επιστροφή ενοικίου για εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν στην περιφέρεια.
Η πρώτη πληρωμή έχει προγραμματιστεί για τις 25 Σεπτεμβρίου 2026 και αφορά αναδρομικά το φορολογικό έτος 2024. Στις 30 Νοεμβρίου θα καταβληθεί η διπλή επιστροφή για το φορολογικό έτος 2025, ενώ η ενίσχυση θα επαναλαμβάνεται σε ετήσια βάση.
Στον ευρύτερο σχεδιασμό για την περιφέρεια εντάσσονται και οι παρεμβάσεις στον πρωτογενή τομέα. Από το φορολογικό έτος 2026 μηδενίζεται ο φορολογικός συντελεστής για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες στο τμήμα του εισοδήματος έως 20.000 ευρώ. Περίπου 47.000 παραγωγοί αναμένεται να δουν μειωμένο φόρο, ενώ από την 1η Νοεμβρίου 2026 ξεκινά η επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης πετρελαίου απευθείας στην αντλία.
Ενέργεια και μεταφορές με γεωγραφική στόχευση
Ειδικό πρόγραμμα ύψους 50 εκατ. ευρώ προβλέπεται για 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη. Θα χρηματοδοτεί φωτοβολταϊκά στη στέγη, αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες και προγραμματίζεται να υλοποιηθεί εντός του 2027.
Παράλληλα, ενεργοποιείται το Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νησιών, το οποίο περιλαμβάνει περίπου 1 δισ. ευρώ επιδοτήσεις για έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αποθήκευσης και αυτοκατανάλωσης. Στο επενδυτικό σκέλος βρίσκονται και οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των Δωδεκανήσων, ύψους 2,8 δισ. ευρώ, του Βόρειου Αιγαίου, ύψους 1,4 δισ. ευρώ, και η ολοκλήρωση της διασύνδεσης των Κυκλάδων με 161 εκατ. ευρώ.
Για τις τοπικές μετακινήσεις προβλέπονται περίπου 100 προσβάσιμα ηλεκτρικά λεωφορεία και εθνική πλατφόρμα κρατήσεων σε 18 αγροτικές και ημιαστικές περιοχές, με προϋπολογισμό 44 εκατ. ευρώ. Επιπλέον 10 εκατ. ευρώ κατευθύνονται σε μεταφορές κατά παραγγελία σε περιοχές της Θεσσαλονίκης και της Αττικής με ανεπαρκή συγκοινωνιακή κάλυψη.
Κοινωνικές κατοικίες σε Θεσσαλονίκη και Πάτρα
Στο στεγαστικό σκέλος περιλαμβάνεται η κατασκευή 2.350 κοινωνικών κατοικιών ενεργειακής κλάσης Α+ σε τέσσερα ανενεργά στρατόπεδα, με προϋπολογισμό 435 εκατ. ευρώ και περίπου 7.000 ωφελούμενους.
Ο σχεδιασμός αφορά στρατόπεδα στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη και στην Πάτρα. Μόνο στο πρώην στρατόπεδο Ζιάκα, στον Δήμο Κορδελιού – Ευόσμου, προβλέπεται να δημιουργηθούν 1.034 κοινωνικές κατοικίες με χαμηλό μίσθωμα.
Στη Θεσσαλονίκη παρατείνεται, επίσης, και για το 2027 ο περιορισμός νέων εγγραφών ακινήτων σε πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης στο πρώτο δημοτικό διαμέρισμα.
Το πριμ μετεγκατάστασης των 10.000 ευρώ
Στον περιφερειακό χάρτη προστίθεται το Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης, μία ήδη νομοθετημένη παρέμβαση που ξεκίνησε από τους Δήμους Σουφλίου, Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας και αποκτά πλέον ευρύτερο πεδίο εφαρμογής.
Η οικονομική ενίσχυση εξισώνεται στα 10.000 ευρώ για όλους τους δικαιούχους, καταργείται η υποχρέωση ύπαρξης εργασίας στην περιοχή πριν από τη μετακίνηση και παρέχεται δυνατότητα προκαταβολής της πρώτης δόσης. Διευρύνονται και οι κατηγορίες δικαιούχων, ώστε να μπορούν να συμμετέχουν, υπό προϋποθέσεις, Έλληνες που κατοικούν σε άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και απόφοιτοι πανεπιστημίων που συνδέονται με τις περιοχές εφαρμογής.
Ο σχεδιασμός που έχει ανακοινωθεί περιλαμβάνει τουλάχιστον οκτώ νέες Περιφερειακές Ενότητες: Δράμα, Κιλκίς, Σέρρες, Φλώρινα, Πέλλα, Καστοριά, Κοζάνη και Γρεβενά.
Ο νόμος δεν εντάσσει, πάντως, αυτομάτως όλες τις περιοχές στις οποίες καταγράφηκε πληθυσμιακή μείωση. Οι συγκεκριμένοι δήμοι και οι δημοτικές ενότητες, ο αριθμός των δικαιούχων, οι προϋποθέσεις και η έναρξη των αιτήσεων θα καθοριστούν με τις εφαρμοστικές υπουργικές αποφάσεις.
