Λίαν συντόμως, δεν θα είναι πρακτικά δυνατόν να νοικιάσει κάποιος ένα σπίτι ή ένα επαγγελματικό ακίνητο, παρά μόνο αν διαθέτει καλό… σκορ. Πώς θα προκύπτει αυτό το «σκορ»; Από το πιστοποιητικό φερεγγυότητας υποψήφιων ενοικιαστών.
«Πώς γίνεται η τράπεζα που θα δώσει ένα καταναλωτικό δάνειο 5.000 ευρώ να ξέρει τα πάντα και εμείς που εμπιστευόμαστε περιουσιακά στοιχεία αξίας πολλών μερικές φορές εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ δεν δικαιούμεθα να ξέρουμε απολύτως τίποτα;», διερωτάται ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ, Σ. Παραδιάς, αποκαλύπτοντας ότι το πιστοποιητικό φερεγγυότητας είναι ένα μέτρο που προωθεί το υπουργείο Οικονομικών, πρακτικά ως αντίβαρο στα πολλά “κανόνια” στις μισθώσεις, αλλά και ως κίνητρο να ανοίξουν “κενά” σπίτια.
Ο «Τειρεσίας» των ενοικιαστών
Αν ο σχεδιασμός προχωρήσει- γιατί είναι αλήθεια ότι υπάρχουν αρκετές ενστάσεις- γι’ αυτόν τον “Τειρεσία ενοικιαστών”, το νομικό πλαίσιο υπάρχει και συγκεκριμένα στις διατάξεις για την Αρχή πιστοληπτικής αξιολόγησης και το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων.
Κατ’ αρχάς, με τη λειτουργία της Αρχής καθιερώνεται σύστημα πιστοληπτικής βαθμολόγησης (credit scoring) για την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας φυσικών και νομικών προσώπων, βάσει δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς που αφορούν σε οφειλές προς τον δημόσιο τομέα. Η πιστοληπτική βαθμολόγηση θα γίνεται με αριθμητική κλίμακα και αφορά στην τήρηση και την αθέτηση υποχρέωσης έναντι των φορέων του δημόσιου τομέα για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, δηλαδή τι χρέη έχουν δημιουργηθεί απέναντι στην εφορία και στον ΕΦΚΑ και σε τι βάθος χρόνου. Αυτή η βαθμολογία θα μπορεί να χορηγείται στον ίδιο τον φορολογούμενο, κατόπιν αίτησης του και είναι προφανές ότι θα μπορεί να αποτελεί μέρος του Πιστοποιητικού φερεγγυότητας ενοικιαστή.
Όσον αφορά στο Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων, είναι πληροφοριακό σύστημα που ανήκει και τηρείται στην Τράπεζα της Ελλάδας και καταγράφει σε αναλυτική βάση το ιστορικό πληρωμών, τα είδη των παρεχομένων εξασφαλίσεων και κάθε άλλη πληροφορία που σχετίζεται με κάθε μορφής πίστωση προς φυσικά ή νομικά πρόσωπα από πιστωτικά και εν γένει χρηματοδοτικά ιδρύματα που έχουν την καταστατική τους έδρα στην Ελλάδα, καθώς και από τα υποκαταστήματα αλλοδαπών πιστωτικών ή χρηματοδοτικών ιδρυμάτων που λειτουργούν στην Ελλάδα.
Το Μητρώο είναι συμπληρωματικό και σε πλήρη εναρμόνιση και σχέση διαλειτουργικότητας με την Ανεξάρτητη Αρχή Πιστοληπτικής Αξιολόγησης και το υφιστάμενο σύστημα επεξεργασίας δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς του Τειρεσία. Και σε αυτήν την περίπτωση, ο άμεσα ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητά πρόσβαση στα εν λόγω στοιχεία κατόπιν ηλεκτρονικής αίτησης και κάπως έτσι να συμπληρώνεται το Πιστοποιητικό φερεγγυότητας.
Οι ενστάσεις
Με δεδομένο ότι όλα τα παραπάνω θα “κουμπώνουν” με τα στοιχεία του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), μια τέτοια διαδικασία “πιστοποίησης” θεωρητικά θα απομονώσει όσους αφήνουν συστηματικά απλήρωτα ενοίκια. Ωστόσο, γεννάται ένα ερώτημα για το κατά πόσο θα διαφοροποιούνται αυτές οι περιπτώσεις “μπαταχτσήδων”, από ενοικιαστές που μπορεί να βρέθηκαν σε στενότητα για κάποιο χρονικό διάστημα. Άλλο στοιχείο προβληματισμού είναι το κατά πόσο μπορεί και πρέπει να συνδεθεί η φερεγγυότητα ενός ενοικιαστή απέναντι στον ιδιοκτήτη, με τις οφειλές που μπορεί να έχει ο μισθωτής απέναντι στην εφορία ή στον ΕΦΚΑ. Δεν μπορεί να παραβλέψει κανείς ότι αυτήν τη στιγμή περίπου 4 εκατομμύρια φυσικά και νομικά πρόσωπα χρωστάνε στην εφορία, με τους μισούς από αυτούς να έχουν οφειλές που δεν ξεπερνούν τα 500 ευρώ.
Η ασφάλιση ενοικίων
Ως εναλλακτική προβάλλεται η ασφάλιση ενοικίου, που προσφέρει προστασία στους ιδιοκτήτες ακινήτων, οι οποίοι ενοικιάζουν τα οικιστικά ακίνητά τους. Τι μπορεί να καλύψει μια τέτοια ασφάλιση;
Προστασία από καθυστερήσεις πληρωμών: Εάν ο ενοικιαστής καθυστερεί ή αδυνατεί να πληρώσει το ενοίκιο, η ασφάλεια ενοικίων παρέχει κάλυψη, διασφαλίζοντας ότι ο ιδιοκτήτης θα έχει ροή εσόδων κανονικά
Προστασία από απώλεια εσόδων: Αν ο ενοικιαστής φύγει χωρίς να πληρώσει το ενοίκιο, η ασφάλιση μπορεί να καλύψει τη χαμένη πληρωμή
Νομική υποστήριξη
Αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων: Η ασφάλεια ενοικίων καλύπτει εκτάκτους κινδύνους που αφορούν στον ενοικιαστή, οι οποίοι ενδεχομένως να προκαλέσουν καθυστερήσεις στις πληρωμές Αν και δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία για το πόσοι ενοικιαστές χρωστάνε το ενοίκιο, υπήρξαν αναφορές από έρευνες και στατιστικά στοιχεία που έδειχναν ότι περίπου το 10%-20% των ενοικιαστών μπορεί να αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις στις πληρωμές ή να χρωστάνε τουλάχιστον ένα μέρος του ενοικίου τους. Η τάση ήταν αυξητική την περίοδο της οικονομικής κρίσης, αλλά και κατά την πανδημία. Σύμφωνα, άλλωστε, με την τελευταία έκθεση της ΕΛΣΤΑΤ για τις συνθήκες διαβίωσης, το 27% των νοικοκυριών δήλωσε ότι δυσκολεύεται στην πληρωμή του ενοικίου ή της δόσης του δανείου.
