Από την πρώτη στιγμή βρέθηκε δίπλα στη Μαρία Καρυστιανού και, όπως όλα δείχνουν, εκεί σκοπεύει να παραμείνει. Η Μαρία Γρατσία έχει εξελιχθεί σε ένα από τα ισχυρότερα πρόσωπα της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία», αντέχοντας μέχρι στιγμής όχι μόνο τις αναταράξεις που προκαλεί το κύμα αποχωρήσεων, αλλά και τις προσωπικές επιθέσεις που δέχεται από πρώην στελέχη του κινήματος.
Το παράδοξο, μάλιστα, είναι ότι όσο βαθαίνει η εσωκομματική κρίση τόσο περισσότερο το όνομά της έρχεται στο προσκήνιο. Όχι μόνο επειδή οι αποχωρήσαντες την τοποθετούν σταθερά δίπλα στην Καρυστιανού όταν αναφέρονται στον τρόπο λειτουργίας του κόμματος, αλλά και επειδή η ίδια έχει αναλάβει σε μεγάλο βαθμό να σηκώσει το βάρος της δημόσιας απάντησης στις καταγγελίες.
Η σχέση των δύο γυναικών δεν είναι καινούργια. Η δικηγόρος και στενή συνεργάτιδα της Μαρίας Καρυστιανού βρισκόταν στον στενό της κύκλο ήδη πριν από την επίσημη συγκρότηση του πολιτικού φορέα, ενώ στη συνέχεια συμμετείχε στο προσωρινό Πολιτικό Συμβούλιο. Στην πράξη, η παρουσία της δίπλα στην πρόεδρο της «Ελπίδας» απέκτησε σταδιακά μεγαλύτερο πολιτικό βάρος, ιδιαίτερα μετά το ξέσπασμα της εσωκομματικής κρίσης.
Σε αντίθεση, άλλωστε, με αρκετά από τα πρόσωπα που μπήκαν στην πολιτική μέσα από το εγχείρημα της Καρυστιανού, η Γρατσία είχε προηγούμενη κομματική και εκλογική εμπειρία. Δικηγόρος στο επάγγελμα, είχε πολιτευθεί με τη Νίκη και ήταν υποψήφια βουλευτής στην Α’ Αθηνών στις εκλογές του 2023, χωρίς να εκλεγεί.
Η προηγούμενη αυτή παρουσία έχει τη σημασία της, καθώς η Γρατσία δεν βρέθηκε ξαφνικά σε ένα πολιτικό περιβάλλον χωρίς να γνωρίζει τους κανόνες του. Είχε ήδη εμπειρία κομματικής λειτουργίας, εκλογικής αναμέτρησης και δημόσιας πολιτικής παρουσίας όταν βρέθηκε στο πλευρό της Καρυστιανού, αρχικά ως νομικός και στενή συνεργάτιδα και στη συνέχεια ως ένα από τα πρόσωπα που συμμετείχαν ενεργά στη διαμόρφωση του νέου πολιτικού εγχειρήματος.
Πριν ακόμη από την επίσημη ίδρυση της «Ελπίδας», ήταν η Γρατσία που εμφανιζόταν δημοσίως για να μιλήσει για τον υπό διαμόρφωση φορέα, τα πρόσωπα που θα μπορούσαν να συμμετάσχουν σε αυτόν αλλά και τη φυσιογνωμία που επιχειρούσε να αποκτήσει. Μετά την ίδρυση του κόμματος βρέθηκε στο προσωρινό Πολιτικό Συμβούλιο, ενώ η σχέση εμπιστοσύνης με την Καρυστιανού παρέμεινε ισχυρή.
Οι δημόσιες τοποθετήσεις και των δύο πλευρών μετά τις αλλεπάλληλες αποχωρήσεις αποκάλυψαν, ωστόσο, ότι πίσω από την εικόνα ενός νεοσύστατου κόμματος που αναζητούσε τα πρώτα οργανωτικά του βήματα είχε προηγηθεί μια πολύ σκληρότερη εσωτερική σύγκρουση.
Η εσωκομματική μάχη και οι αιχμές της Γρατσία
Από όσα καταγγέλλουν οι αποχωρήσαντες, αλλά και από τις απαντήσεις που έδωσε η ίδια η Γρατσία, προκύπτει η εικόνα μιας εσωκομματικής μάχης για τις ισορροπίες, τον τρόπο λήψης των αποφάσεων και τελικά για το ποιος θα έχει τον πραγματικό έλεγχο του νέου φορέα. Η Γρατσία μίλησε από τη δική της πλευρά για «παράλληλες ζυμώσεις» στο εσωτερικό της «Ελπίδας», αφήνοντας σαφείς αιχμές ότι ορισμένα πρόσωπα κινούνταν έξω από τις επίσημες διαδικασίες.
Οι αποχωρήσαντες δίνουν, βεβαίως, την αντίθετη εκδοχή. Καταγγέλλουν συγκέντρωση των αποφάσεων σε έναν στενό κύκλο γύρω από την Καρυστιανού και αποδίδουν στη Γρατσία καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη λειτουργία. Όποια εκδοχή και αν υιοθετήσει κανείς, ένα αποτέλεσμα είναι δύσκολο να παραβλεφθεί: από αυτή την εσωτερική αναμέτρηση η Γρατσία φαίνεται μέχρι στιγμής να έχει βγει ενισχυμένη. Πρόσωπα που αμφισβήτησαν τον τρόπο λειτουργίας της ηγεσίας βρίσκονται πλέον εκτός κόμματος, ενώ εκείνη παραμένει δίπλα στην Καρυστιανού και με ακόμη πιο εμφανή δημόσιο ρόλο.
Δεν είναι τυχαίο ότι στην κοινή παρέμβαση των 22 πρώην συνεργατών και στελεχών καταγγέλθηκε συγκεντρωτικός τρόπος λήψης αποφάσεων, έλλειψη θεσμικών και δημοκρατικών διαδικασιών και πρακτικές που, σύμφωνα με τους υπογράφοντες, απείχαν από τις αρχές πάνω στις οποίες είχε οικοδομηθεί το εγχείρημα. Λίγες ημέρες αργότερα, η αντιπαράθεση έγινε προσωπική, με στελέχη του πρώην γραφείου Τύπου της «Ελπίδας» να βάζουν πλέον ονομαστικά στο στόχαστρο τη Μαρία Γρατσία, τον Νίκο Γαλανό και την ίδια τη Μαρία Καρυστιανού, καταλογίζοντάς τους ευθύνες για την εσωστρέφεια, τα επικοινωνιακά λάθη και τον τρόπο λειτουργίας του νέου φορέα.
Από την άλλη πλευρά, οι αιτιάσεις των αποχωρησάντων δεν αποτελούν από μόνες τους απόδειξη ότι η Γρατσία διαθέτει την έκταση εξουσίας που της αποδίδουν. Δείχνουν, ωστόσο, κάτι πολιτικά σημαντικό: ένα μεγάλο τμήμα όσων συγκρούστηκαν με την ηγεσία δεν την αντιμετωπίζει ως ένα απλό μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου, αλλά ως πρόσωπο με καθοριστική επιρροή στο στενό περιβάλλον της Καρυστιανού.
Δέχτηκε και πυρά και μετά βγήκε μπροστά η Γρατσία
Η πίεση συνεχίστηκε και με μεμονωμένες παρεμβάσεις πρώην στελεχών. Ο Ηλίας Μιχάλας, ένας από τους ανθρώπους που είχαν βρεθεί στην πρώτη γραμμή κατά την ίδρυση του κινήματος, έστρεψε τα πυρά του και προς τις δύο γυναίκες, ενώ ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η περίπτωση του Κώστα Ντουντουλάκη, ο οποίος κατά την αποχώρησή του έκανε λόγο για «διευθυντήριο Καρυστιανού-Γρατσία». Πρόκειται, ασφαλώς, για τον δικό του χαρακτηρισμό και όχι για μια αντικειμενική περιγραφή της εσωτερικής δομής του κόμματος.
Η Γρατσία, ωστόσο, δεν επέλεξε τη σιωπή. Αντιθέτως, ήταν εκείνη που βγήκε μπροστά για να απαντήσει σε σημαντικό μέρος της κριτικής. Για τις τελευταίες αποχωρήσεις υποστήριξε ότι στο εσωτερικό της «Ελπίδας» υπήρχαν «παράλληλες ζυμώσεις», αφήνοντας αιχμές για στελέχη που συμμετείχαν στις επίσημες διαδικασίες ενώ είχαν ήδη διαφορετικούς σχεδιασμούς. Παράλληλα, αμφισβήτησε την εικόνα που δίνεται για την έκταση των αποχωρήσεων.
Αυτή ακριβώς η παρουσία είναι ίσως περισσότερο ενδεικτική για τον σημερινό της ρόλο από οποιονδήποτε ανεπίσημο τίτλο. Μετά την αποχώρηση του Θανάση Αυγερινού, η Γρατσία αναλαμβάνει πλέον και την επικοινωνία με τους εκπροσώπους των ΜΜΕ, διευρύνοντας ακόμη περισσότερο το πεδίο των αρμοδιοτήτων της. Η ίδια εμφανίζεται πλέον όχι μόνο ως νομική συνεργάτιδα και μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου, αλλά και ως ένα από τα πρόσωπα που αναλαμβάνουν να υπερασπιστούν δημοσίως τις επιλογές της ηγεσίας.
Το γεγονός αυτό έχει δύο αναγνώσεις. Για τους επικριτές της αποτελεί ακόμη μία ένδειξη συγκέντρωσης επιρροής σε έναν πολύ στενό κύκλο γύρω από την Καρυστιανού. Για την άλλη πλευρά, η παραμονή της στην πρώτη γραμμή αποτυπώνει πρωτίστως τη σχέση εμπιστοσύνης που έχει οικοδομηθεί ανάμεσα στις δύο γυναίκες σε μια περίοδο κατά την οποία το κόμμα βρίσκεται αντιμέτωπο με την πρώτη σοβαρή εσωτερική κρίση του.
Σε κάθε περίπτωση, το αποτέλεσμα μέχρι στιγμής είναι το ίδιο: η Μαρία Γρατσία παραμένει όρθια στο εσωτερικό παιχνίδι. Οι καταγγελίες και οι αποχωρήσεις έχουν πλήξει την εικόνα του νέου εγχειρήματος και έχουν φέρει στο φως μια σκληρή σύγκρουση για τον τρόπο λειτουργίας του, χωρίς όμως μέχρι τώρα να υπάρχουν ενδείξεις ότι έχουν περιορίσει τη δική της επιρροή.
Ίσως μάλιστα το αντίθετο. Η κρίση έκανε περισσότερο ορατό έναν ρόλο που προηγουμένως λειτουργούσε κυρίως στο παρασκήνιο. Χωρίς να διαθέτει θεσμικά τον τίτλο του «νούμερο δύο», η Γρατσία βρίσκεται σήμερα στο κέντρο σχεδόν κάθε εσωτερικής αντιπαράθεσης της «Ελπίδας»: οι αποχωρήσαντες την καταγγέλλουν, η ίδια απαντά και η Καρυστιανού εξακολουθεί να την κρατά στον στενό της κύκλο. Και αν πράγματι το προηγούμενο διάστημα δόθηκε μια μάχη για τον έλεγχο και τις ισορροπίες στο εσωτερικό του νέου φορέα, η εικόνα που υπάρχει σήμερα δείχνει ότι η Μαρία Γρατσία είναι εκείνη που βγήκε από αυτήν ισχυρότερη.
